บทนำ

ถ้าคุณเคยถามตัวเองว่า "ซื้อบิตคอยน์🔐ต้องเสียภาษีไหม" หรือ "ถ้าผมซื้อขายบิตคอยน์แล้วกำไรหนึ่งล้านบาท จะต้องเสียภาษีเท่าไหร่" คุณไม่ได้อยู่คนเดียว คำถามเหล่านี้เป็นสิ่งที่นักลงทุนชาวไทยหลายพันคนกำลังเผชิญในตอนนี้

บิตคอยน์ได้กลายมาเป็นสินทรัพย์ที่คนไทยสนใจมากขึ้น แต่ความสับสนเกี่ยวกับข้อบังคับทางภาษี เครื่องมือซื้อขาย และวิธีปกป้องตัวเองนั้นยังคงมีอยู่เสมอ บทความนี้จะตอบคำถามเหล่านั้นให้คุณ พร้อมกับชี้แจงกฎเกณฑ์ที่เป็นจริง หลีกเลี่ยงข้อสงสัยที่ทำให้คุณตัดสินใจผิด และบอกวิธีซื้อขายบิตคอยน์ที่ปลอดภัยและเป็นไปตามกฎหมายในไทย

บิตคอยน์ (Bitcoin) คืออะไร

บิตคอยน์เป็นสกุลเงินดิจิทัลแบบกระจายศูนย์ที่ไม่มีธนาคารหรือหน่วยงานใดเป็นผู้ควบคุม ตัวอักษร "บิต" มาจาก binary (เลขฐานสอง) และ "คอยน์" แปลว่าเหรียญ ดังนั้นจึงเป็นเหรียญดิจิทัลในแต่ละหน่วย

บิตคอยน์ถูกสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 2009 โดยบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ใช้นามแฝง Satoshi Nakamoto มันทำงานบนบล็อกเชน (blockchain) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีสมุดบัญชีแบบกระจายศูนย์ที่บันทึกทุกธุรกรรมแบบโปร่งใสและไม่สามารถปลอมแปลงได้

สิ่งที่ทำให้บิตคอยน์แตกต่างจากเงินธรรมชาติคือ:

  • ปริมาณจำกัด: มีเพียง 21 ล้านเหรียญบิตคอยน์เท่านั้นที่จะถูกสร้างขึ้นตลอดไป ทำให้มีคุณสมบัติเหมือนทองคำ🥇ในด้านความหายาก
  • ไม่มีการควบคุมโดยธนาคารกลาง: ไม่มีใครสามารถพิมพ์เงินเพิ่มเติมหรือจัดการจำนวนเงินที่หมุนเวียนได้
  • ธุรกรรมไม่สามารถกลับคืนได้: เมื่อส่งบิตคอยน์แล้ว จะไม่สามารถยกเลิกการทำธุรกรรมนั้นได้
  • ความเป็นตัวตนแบบกึ่งนิรนาม: คุณสามารถทำธุรกรรมโดยไม่ต้องเปิดเผยตัวตนจริงของคุณ แต่ธุรกรรมทั้งหมดเป็นสาธารณะบนบล็อกเชน

บิตคอยน์กับภาษีในไทย — กฎหมายปัจจุบัน

คำตอบตรงๆ คือ ใช่ คุณต้องเสียภาษีเมื่อคุณมีกำไรจากการซื้อขายบิตคอยน์ในไทย

กรมสรรพากรของไทยได้ออกแนวทางการคำนวณภาษีสำหรับสินทรัพย์ดิจิทัลตั้งแต่ปี ค.ศ. 2018 ขึ้นไป โดยถือว่าบิตคอยน์และสินทรัพย์ดิจิทัลอื่นๆ เป็น "ทรัพย์สินทางเศรษฐกิจ" และต้องเสียภาษีดังนี้:

1. ภาษีเงินได้ (Income Tax)

ถ้าคุณซื้อบิตคอยน์และขายไปได้กำไร กำไรนั้นจะถูกมองว่าเป็น "รายได้จากการค้า" และต้องนำมาคำนวณเป็นรายได้สำหรับปีภาษี

ตัวอย่าง: คุณซื้อบิตคอยน์ 1 เหรียญในราคา 500,000 บาท แล้วขายในราคา 750,000 บาท กำไรของคุณคือ 250,000 บาท กำไรนี้ต้องรวมในการคำนวณรายได้สำหรับปีภาษี

อัตราภาษีเงินได้นั้นขึ้นอยู่กับจำนวนรายได้ทั้งหมดของคุนและช่วงอัตราภาษีแบบขั้นบันได ในไทยอัตราสูงสุดคือประมาณ 37% (รวมอุดหนุนประกันสังคม) สำหรับรายได้ในช่วงสูงสุด

2. ภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Withholding Tax)

หากคุณขายบิตคอยนผ่านแพลตฟอร์มที่ได้รับการอนุญาตจากกรมสรรพากรหรือหน่วยงานกำกับดูแล บางแพลตฟอร์มอาจหักภาษีแล้วให้คุณ

3. ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และภาษีธุรกรรม

ปัจจุบัน การซื้อขายบิตคอยนนั้น ยังไม่มีการเก็บ VAT แต่ถ้าคุณต้องจ่ายค่าธรรมเนียมในการใช้บริการแพลตฟอร์มซื้อขาย เสียค่าธรรมเนียมการโอนเงิน หรือค่าธรรมเนียมอื่นๆ เงินเหล่านั้นต้องคิด VAT ตามปกติ

วิธีคำนวณภาษีบิตคอยน์อย่างถูกต้อง

ขั้นที่ 1: บันทึกรายละเอียดการซื้อขาย

คุณต้องเก็บบันทึกของ:

  • วันที่ซื้อบิตคอยน์ วันที่ขาย
  • จำนวนบิตคอยน์ที่ซื้อและขาย
  • ราคาซื้อและราคาขายต่อ 1 บิตคอยน์
  • ค่าธรรมเนียมการซื้อขาย (transaction fee)
  • ชื่อแพลตฟอร์มที่ใช้ (ถ้ามี)
  • หลักฐานการโอนเงินและการรับเงิน

ขั้นที่ 2: คำนวณต้นทุนในการได้มา (Cost Basis)

ต้นทุนรวมจะรวมถึง:

  • ราคาซื้อบิตคอยน์
  • ค่าธรรมเนียมการซื้อในแพลตฟอร์ม
  • ค่าธรรมเนียมการถอนจากแพลตฟอร์มไปที่ดิจิทัลวอลเล็ต (ถ้ามี)
  • ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการซื้อ

ตัวอย่าง: